Przyszłość centrów danych w Europie poza tradycyjnymi lokalizacjami

Na początku czerwca Komisja Europejska przedstawiła propozycję aktu prawnego Cloud and AI Development Act (CADA), będącego częścią szerszego pakietu Tech Sovereignty Package. Jego celem jest rozwój europejskiej chmury obliczeniowej i sektora sztucznej inteligencji oraz wzmocnienie cyfrowej suwerenności UE. Jednocześnie inicjatywa ma pomóc w rozwiązaniu problemu rosnącego niedoboru mocy centrów danych poprzez znaczące zwiększenie ich przepustowości oraz uproszczenie procesu realizacji nowych inwestycji.

Rynek napędzany inwestycjami i ograniczeniami

Rozwój rynku centrów danych jest obecnie szybszy niż tempo budowy nowej infrastruktury. Według Europejskiego Stowarzyszenia Centrów Danych do 2030 roku wartość inwestycji w europejskie centra danych może sięgnąć około 100 mld euro, a zapotrzebowanie na energię elektryczną ma rosnąć o około 15% rocznie. Jednocześnie dane przestały być jedynie zagadnieniem technologicznym i stały się strategicznym zasobem, co zwiększa znaczenie ich przechowywania i przetwarzania na terenie Europy. W efekcie wybór lokalizacji dla nowych inwestycji nabiera strategicznego znaczenia. Nie chodzi już wyłącznie o zapewnienie odpowiedniej mocy obliczeniowej, ale także o ograniczanie ryzyka regulacyjnego, kontrolę kosztów operacyjnych oraz tworzenie aktywów atrakcyjnych i trwałych w długiej perspektywie.

Tradycyjne europejskie lokalizacje określane jako FLAP-D – Frankfurt, Londyn, Amsterdam, Paryż i Dublin – nadal odgrywają kluczową rolę w cyfrowym ekosystemie Europy. Nie są już jednak oczywistym wyborem dla wszystkich nowych inwestycji. Wskaźniki dostępności powierzchni pozostają tam bardzo niskie, a znaczna część planowanych projektów została już zakontraktowana, zanim trafiła na rynek.

Coraz trudniejszy dostęp do gruntów z odpowiednim przyłączem energetycznym prowadzi do wzrostu kosztów i poziomu ryzyka inwestycyjnego. Oznacza to dłuższy czas realizacji projektów, większą zależność od procedur administracyjnych i procesów przyłączeniowych oraz bardziej złożone kalkulacje dotyczące długoterminowych zwrotów z inwestycji. W rezultacie nowe lokalizacje stają się nie tylko alternatywą, ale także elementem strategii zarządzania ryzykiem.

Nowa geografia wzrostu

Według Manuela Pereza Sierry europejski rynek centrów danych rozwija się obecnie w dwóch głównych grupach krajów. Do pierwszej należą Niemcy, Francja, Hiszpania, Portugalia i Włochy, gdzie przewidywane są największe inwestycje w najbliższych latach. W drugiej znajdują się m.in. Polska, Holandia, Dania i Szwajcaria, które również będą przyciągać inwestorów, choć w nieco mniejszej skali.

Najbardziej perspektywiczne rynki łączy kilka wspólnych cech: większa dostępność gruntów, strategiczne połączenia z siecią energetyczną, rosnący popyt oraz możliwość tworzenia dużych kampusów i regionalnych platform infrastrukturalnych.

„Uwaga inwestorów przesuwa się z lokalizacji blisko istniejącej infrastruktury cyfrowej na miejsca, gdzie energia, grunty, procesy administracyjne i długoterminowa odporność operacyjna mogą tworzyć spójny ekosystem” – podkreśla Manuel Perez Sierra.

Europa Południowa zyskuje na znaczeniu

W tym nowym układzie szczególną rolę zaczyna odgrywać Europa Południowa. 

Hiszpania zbudowała jedną z najmocniejszych pozycji w Europie pod względem produkcji energii odnawialnej, rozwijając energetykę słoneczną i wiatrową. Coraz większego znaczenia nabiera możliwość zapewnienia źródeł energii o niższym śladzie węglowym. Kraj dysponuje również większym zasobem terenów inwestycyjnych niż wiele tradycyjnych hubów oraz aktywnie wspiera rozwój inwestycji poprzez upraszczanie procedur administracyjnych. Dodatkowym atutem jest strategiczne położenie Półwyspu Iberyjskiego jako punktu styku podmorskich kabli łączących Europę z Afryką, Bliskim Wschodem i Ameryką Łacińską.

Również Włochy, a szczególnie Mediolan, wzmacniają swoją pozycję jako ważny węzeł łączący Europę Środkową z regionem Morza Śródziemnego. Rozwój rynku opiera się tam m.in. na rewitalizacji terenów poprzemysłowych, międzynarodowej łączności oraz rosnącym popycie regionalnym.

Kraje nordyckie jako stabilny filar rozwoju

Podczas gdy Europa Południowa korzysta z połączenia dostępności gruntów, energii i infrastruktury telekomunikacyjnej, kraje nordyckie przyciągają inwestorów dzięki stabilnemu dostępowi do niskoemisyjnej energii elektrycznej, chłodniejszemu klimatowi oraz wieloletniemu doświadczeniu w realizacji złożonych projektów infrastrukturalnych. Czynniki te sprawiają, że region pozostaje atrakcyjny dla dużych, energochłonnych obiektów, zwłaszcza związanych ze sztuczną inteligencją i wysokowydajnymi obliczeniami.

Wraz z dojrzewaniem rynku zmienia się również rola doradców technicznych. Centra danych nie mogą już być traktowane jako pojedyncze budynki. Muszą być projektowane jako zintegrowane systemy, w których dostępność energii, przyłącza sieciowe, architektura budynku, systemy chłodzenia, gospodarka wodna, procesy administracyjne i długoterminowa efektywność eksploatacyjna są ze sobą ściśle powiązane.

„Powinniśmy postrzegać te projekty jako zintegrowane systemy. Wczesna koordynacja dostaw energii, projektowania budynków i infrastruktury może ograniczyć ryzyko realizacyjne oraz poprawić długoterminową efektywność inwestycji” – podkreśla Eduardo Blanco Castrejon, szef sektora Budynków i Nieruchomości WSP w Hiszpanii.

Jak wskazuje ekspert, coraz większą wartość będzie stanowić nie tylko zdolność do budowania takich obiektów, ale również umiejętność zarządzania ich złożonością.