Nieuwe heffingsregels afvalwater: is jouw bedrijf voorbereid op 2026?

Van kauwgom tot chemie en van friet tot verf: als je producten maakt, produceer je afvalwater. En de regels veranderen daar, mogelijk met een ander prijskaartje.

Op dit moment (2025) worden voor het bepalen van het aantal vervuilingseenheden afvalwater de heffingsparameters Chemisch Zuurstofgebruik (CZV) en Stikstof Kjeldahl gebruikt. Deze vervuilingseenheden vormen de basis voor de belasting die bedrijven betalen aan het waterschap voor het lozen van afvalwater.

Door aangescherpte Europese regelgeving is het gebruik van kaliumdichromaat als reagens voor de bepaling van het chemisch zuurstofverbruik (CZV) niet langer toegestaan. Nederland had hier tijdelijk een ontheffing voor, maar stapt vanaf 1 januari 2026 over op alternatieve analysemethoden: Total Organic Carbon (TOC) en Totaal gebonden stikstof (TNb) minus nitraat en nitriet (TON).

De nieuwe formule voor vervuilingswaarde wordt dan:
Q×(3×TOC+4,57×(TNb−TON))

Q = hoeveelheid afvalwater (m³/dag)
TOC = totaal organische koolstof (mg/l)
TNb = totaal gebonden stikstof (mg/l)
TON = totaal oxideerbare stikstof (NO₂ + NO₃)

De theorie vs de praktijk: het afwijkprotocol

In theorie zou deze nieuwe formule ongeveer op hetzelfde aantal vervuilingseenheden moeten uitkomen. Maar de praktijk kan anders uitpakken met mogelijk hogere kosten als gevolg. Gelukkig biedt het afwijkprotocol ruimte voor een afwijkende CZV/TOC-verhouding.

Is die omrekenfactor naar CZV (3xTOC) kleiner dan 2,5 dan kunnen bedrijven via het afwijkprotocol een lagere omrekenfactor aanvragen dan de standaardwaarde van 3. Dit kan leiden tot een lagere vervuilingswaarde en dus een lagere heffing, mits goed onderbouwd met betrouwbare data.

Andersom kan het Waterschap het afwijkprotocol inzetten om een eerlijkere heffing te realiseren als die omrekenfactor naar CZV (3xTOC) groter is dan 3,5.

Voorbeeld

In bovenstaand fictief voorbeeld betreft het afvalwater dat al door een zuiveringsinstallatie is gegaan en vervolgens wordt geloosd op het riool. De nieuwe heffing pakt hier ongunstig uit. Op basis van €72,59 per vervuilingseenheid moet het per kwartaal minimaal 118.214 euro extra betalen (1628,5x €72,59). De CZY/TOC verhouding is lager dan 2,5 waardoor het bedrijf gebruik kan maken van het afwijkprotocol.

Wat kan je nu al doen?

Om te voorkomen dat het water je straks tot aan de lippen staat, is het verstandig om nu al te analyseren op hoeveel vervuilingseenheden je uitkomt op basis van de nieuwe formule. Zeker als je vermoedt dat jouw CZV/TOC-verhouding afwijkt van de standaardwaarde, kan een afwijkingsaanvraag lonen. Maar zo’n aanvraag begint niet bij het indien ervan, die begint bij inzicht.

Dat inzicht komt voort uit een grondige analyse van de samenstelling van je afvalwater. Wat is de verhouding tussen CZV en TOC en de stikstofcomponenten en hoe ziet die verhouding er uit over een langere periode? Dat vormt de basis voor een realistische inschatting van de vervuilingswaarde. 

Een afwijkingsaanvraag heeft een bepaalde kans van slagen. Laat daarom vooraf een inschatting maken hoe groot die kans is. Dat voorkomt onnodige kosten en versnelt het proces.

Zo’n aanvraag vereist meer dan alleen meetdata en analyse. De aanvraag moet technisch onderbouwd zijn én aansluiten bij de juridische en beleidsmatige kaders van het waterschap. Denk aan het onderbouwen van meetfrequenties, analysemethoden en de interpretatie van resultaten.

De toepassing van het afwijkprotocol vraagt om technische kennis, inzicht in regelgeving én ervaring met afvalwateranalyses. Juist op dat snijvlak ligt onze expertise: van het meten tot het interpreteren van meetdata, het begeleiden van aanvragen en het adviseren over optimalisatie. Want met procesoptimalisatie kan je natuurlijk ook sturen op het aantal vervuilingseenheden.

Voor meer informatie over het afwijkprotocol en de impact van de nieuwe berekeningsmethode op uw afvalwaterheffing, neem contact op met adviseur Coen Bijen via de Stuur een bericht knop.