Mark van den Brink: “Minder keuzevrijheid is de enige optie om te versnellen”

Tot je dertigste bij je ouders wonen. Dat is het uitzicht momenteel voor veel twintigers. En met de vergrijzing en de rem op arbeidsmigratie zal dit uitzicht alleen maar verslechteren. De bouwopgave neemt namelijk voorlopig alleen maar toe. Naast de huisvestigingsproblematiek zorgt de energietransitie voor een extra vraag naar gebouwen. En dan zijn er nog de honderden civiele kunstwerken uit de jaren vijftig en zestig zoals bruggen, tunnels en viaducten die aan vervangen toe zijn om de veiligheid te blijven waarborgen.

Met een nu al te lage capaciteit en een alleen maar toenemende vraag, ligt de enige oplossing in het slímmer bouwen. En slimmer betekent sneller. In Engeland en Ierland is er een beproefde methode die veertig procent versnelling oplevert: Design for Manufacturing & Assembly (DFMA). In deze methode wordt er optimaal ontworpen voor het gemak van produceren én voor het gemak van assemblage.

In de kern bouw je met DFMA zoveel mogelijk met gestandaardiseerde bouwblokken. Met het bouwen met ‘basisblokken’ kan de buitenkant van een gebouw nog steeds een stijlvolle façade krijgen. Denk aan een vliegveldterminal, opgebouwd uit een aantal identieke blokken die relatief eenvoudig aan elkaar geklikt kunnen worden. En daar tegenaan kan dan een prachtige glooiende voorzijde gemaakt worden. Deze methode zorgt voor een veel hogere repetitiegraad, die resulteert in sneller bouwen. In Nederland bouwen we slechts minder dan 1 procent met dezelfde onderdelen. In bijvoorbeeld Engeland ligt de repetitiegraad in sommige disciplines inmiddels tussen de 40 en 60 procent.

Vrijheid blokkeert de versnelling

Die lage repetitiegraad in Nederland is het gevolg van onze oneindige keuzevrijheid. Alles kan in Nederland geheel op maat worden gemaakt. Van keukens en kozijnen tot prefab beton. Zelfs daar kan je nog last minute beslissen dat je die uitsparing voor het raam toch liever links in plaats van rechts wilt. Dat klinkt mooi, maar die vrijheid blokkeert de versnelling die we op dit moment echt nodig hebben.

Om zoveel mogelijk met gestandaardiseerde onderdelen te bouwen, zijn er afspraken nodig in de gehele keten. Van architecten en aannemers tot leveranciers van elementen en logistieke partners moet het duidelijk zijn welke onderdelen standaard zijn. Die afspraken met die DFMA-principes, ook wel Modern Methods of Construction (MMC) genoemd, kunnen vertaald worden naar de digitale wereld. Op die manier wordt de catalogus van standaard onderdelen inzichtelijk, zowel voor de architect als voor de opdrachtgever.

Als een architect dan samen met de opdrachtgever om de tafel zit voor het programma van eisen van een nieuw gebouw, kiezen ze uit een specifieke lijst met standaard opties en maten. Op deze wijze kan een pand gebouwd met gestandaardiseerde onderdelen toch een unieke uitstraling krijgen.