KRW Zwarte Water

In opdracht van Rijkswaterstaat Oost-Nederland, en in samenwerking met Ecogroen, werkte WSP in 2020 en 2021 aan maatregelen in het kader van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) langs het Zwarte Water. Het Zwarte Water is een 19 kilometer lange rivier die ontspringt in Zwolle en uitmondt in het Zwarte Meer. Om de ecologische kwaliteit van deze rivier te verbeteren worden voorbereidingen getroffen voor een 900 meter lange nevengeul en 10,9 kilometer oeveroptimalisaties (natuurvriendelijke oevers). De maatregelen zijn met name gericht op betere condities voor de visstand en worden voorbereid en uitgevoerd in samenhang met Natura 2000 doelen.

Locatie

Zwolle - Nederland

Opdrachtgever

Rijkswaterstaat Oost-Nederland

Partners

Ecogroen

Periode

2020 - 2021

Ecologisch wensbeeld

Het ecologisch wensbeeld voor het Zwarte Water is dat op diverse locaties langs de oever van de rivier luwtezones worden gerealiseerd. Zo’n zone zal de ontwikkeling van oevervegetatie (waterplanten en riet) stimuleren zodat paai - en rustgebieden ontstaan voor de vissen (zoals zeelt en kroeskaper). Voorwaarde is dat de luwtezones zo goed mogelijk afgeschermd zijn tegen waterbeweging en vertroebeling. Naast deze luwtezones langs de oevers is gekeken naar mogelijkheden om zijwateren in de uiterwaarden te verbinden met het Zwarte Water zodat ook hier paai – en opgroeigebieden kunnen ontstaan. Ook de te realiseren nevengeul heeft een positief effect op de visstand en draagt bovendien bij aan de Natura 2000 instandhoudingsdoelstellingen.

Luwtezones langs de oever

In de eerste fase van het project is bepaald welke locaties langs het Zwarte Water geschikt zijn om in te richten als luwtezone. Dit is gedaan door middel van een GIS-analyse waarbij geschikte locaties zijn geselecteerd op basis van onder andere de eigendomssituatie, aanwezige natuurwaarden en scheepvaartveiligheid. Vervolgens zijn verschillende maatregeltypen (o.a. vooroevers en damwanden) en materialen (o.a. hout en staal) beoordeeld op hun verwachte ecologische effectiviteit, uitvoerbaarheid, ruimtegebruik en benodigde beheer en onderhoudsinspanning.

Uiteindelijk is op die manier een inrichtingsbeeld ontstaan voor het Zwarte Water. Het inrichtingsbeeld bestaat uit een combinatie van maatregelen (afbeelding 1 en 2). Daar waar de ruimte beperkt is, is gekozen voor damwanden op ca. 10 meter uit de oever waardoor een zone ontstaat waar golven door wind en scheepvaart (beroepsvaart en recreatievaart) worden geremd. Daar waar meer ruimte is, is gekozen voor een vooroever in de vorm van een strekdam en ‘eilandjes’ of gronddam. Daarbij ontstaat langs de oever een brede luwe zone.

Lengte oeveroptimalisatie (in km)

10,9

Lengte nevengeul (in m)

900

KRW-opgave gereed

2027

Nevengeul

Parallel aan het ontwerpspoor voor de oeveroptimalisaties hebben we het ontwerp voor de nevengeul verder uitgewerkt en afgestemd met stakeholders zoals het waterschap, de provincie en beheerder van de hoogspanningsmasten. Ook zijn diverse conditionerende onderzoeken uitgevoerd. Zo is bodemonderzoek gedaan en zijn rivierkundige beoordelingen uitgevoerd. De stakeholdergesprekken en resultaten van de onderzoeken hebben geleid tot een aantal ontwerpaanpassingen. Zo is de ligging van de geul op een aantal plaatsen gewijzigd zodat deze geen risico vormt voor de waterkering, hoogspanningsmast en het particulier perceel.

De kracht van WSP in dit project is dat we onze ervaring met complexe projecten in de IJssel-Vechtdelta, kennis op het gebied van omgevingsmanagement en planstudies en het ontwerpen van oeverconstructies hebben kunnen combineren.